Frank Ramsey

http://maartenboudry.blogspot.be/2017/05/de-waarheid-voorbij.html 

8 minuten lezen

Enkel wie de afgelopen maanden op een andere planeet leefde, kan het ontgaan zijn: thans leven we in het post-truth tijdperk. Sinds de verkiezing van een pathologische leugenaar in het Witte Huis gonst het van de geruchten dat de waarheid haar beste tijd heeft gehad. De Oxford Dictionaries koos het begrip post-truth uit tot woord van het jaar. Wie de grafiek van de term bekijkt op Google Trends voor de afgelopen vijf jaar, ziet een soort hockeystick: een nagenoeg platte dode lijn tot de week van 13 november 2016, met dan een bijna verticale piek in de hoogte. Zelden gebeurt het dat een zo abstract begrip als ‘waarheid’ de inzet is van het maatschappelijke debat. Maar is de houdbaarheidsdatum van de waarheid echt verstreken? En wat bedoelen we precies wanneer we zeggen dat we in het post-waarheidtijdperk leven?

Een van de evolutionaire functies van ons brein is om kennis te vergaren over de wereld rondom ons. Daarvoor doen we overtuigingen op, op basis van zintuiglijke prikkels en denkvermogen. Een overtuiging is als een pijl die we afvuren op de wereld. Treffen we de roos, dan noemen we die ‘waar’. Zitten we er helemaal naast, dan noemen we die ‘onwaar’. Dan spreken we van een illusie, verzinsel of waanbeeld. En wat daartussenin zit, noemen we ‘een beetje waar’ of ‘bij benadering waar’, afhankelijk van de omstandigheden. Die spreekwoordelijke pijlen vuren we voortdurend en onwillekeurig af, zonder dat we daar bewuste controle over hebben. Als ik door het raam kijk en vallende regendruppels zie, dan doe ik automatisch de overtuiging op: het regent. Dat kan ik niet tegenhouden, zelfs niet al zou ik dat willen.

Nu kunnen we het woord ‘waarheid’ in principe wegtoveren uit dit hele verhaal, als we dat willen. ‘Geloven dat p waar is’ wil niets meer en niets minder zeggen dan ‘geloven dat p’. De geneste constructie ‘het is waar dat’ is eigenlijk overbodig. Dat is de grondstelling van het minimalisme over waarheid, een filosofische theorie die Filip Buekens verdedigt in zijn recente boek De transparantie van waarheid. Een minimalist wil het begrip ‘waarheid’ tot zijn – laten we zeggen – ‘ware’ proporties terugbrengen. Filosofen hebben zich er te lang blind op gestaard: als er ergens een woord voor bestaat, denken ze, dan moet er toch een ding mee overeenstemmen? Wat heet waarheid dan? Waar vinden we die terug? Wat is haar ontologische statuut? Voor je het weet, gebruik je de hoofdletter W en raak je verstrikt in een metafysisch kluwen.

Taal kan ons verstand beheksen, zo wist Ludwig Wittgenstein. Het verschil tussen waar en onwaar – tussen opvattingen die met de wereld stroken en zij die ermee botsen – is eigenlijk iets doodgewoons. Het is onlosmakelijk verweven met de structuur van ons kenapparaat. In mijn laatste boek Illusies voor gevorderden schrijf ik voortdurend over ‘waarheid’, en het woord prijkt zelfs in mijn ondertitel, maar in principe zou ik het hele boek kunnen herschrijven zonder het ooit te gebruiken. (Het zou alleen omslachtiger en onleesbaar worden.)

Wegtoveren

Precies omdat het concept ‘waarheid’ zo gewoon en alledaags is, valt er heel moeilijk aan te ontsnappen. We kunnen het woord zelf wel wegtoveren, zoals minimalisten betogen, maar we kunnen de geest niet uitbannen. Dat ‘waarheid’ voorbijgestreefd zou zijn, zoals de term ‘post-truth’ aangeeft, is daarom nogal twijfelachtig, althans in de meest fundamentele zin. Natuurlijk is het mogelijk dat we thans in een wereld leven waarin de leugen regeert, waarin meer valse nieuwsberichten de ronde doen dan vroeger, of waarin het vertrouwen in de traditionele bronnen van ‘waarheid’ afkalft. In zo’n wereld wordt het weliswaar moeilijker om te achterhalen wat waar is, maar het concept zelf blijft ongehavend. Daarvoor is het te fundamenteel.

Neem de dwaallichten die volhouden dat 9/11 een inside job was van Bush en kompanen, of dat klimaatopwarming een fabeltje is van groene jongens, of dat Obama in Afrika is geboren. De meeste lezers zullen het – hopelijk – met me eens zijn dat deze uitspraken faliekant naast de roos schieten. Het zijn illusies, loze geruchten, verzinsels.

In één zin zijn deze dwaallichten dus van de waarheid losgezongen. Maar in een andere zin zijn ze net zo verknocht aan het concept ‘waarheid’ als wij allemaal. Dat zij al die dingen geloven, wil zeggen dat ze die voor waar houden. Dat ze de waarheid voor onwaarheid houden en vice versa. In elk geval is het probleem niet dat zij onverschillig zijn tegenover waarheid, of dat ze niet langer begrijpen wat het concept betekent, of dat het voor hen voorbijgestreefd is. Niet toevallig noemen 9/11-complotdenkers zichzelf ‘The Truth Movement’, met hoofdletter ‘T’. In hun eigen parallelle universum zijn zij de echte waarheidsvorsers, die de leugens van de machthebbers doorprikken. Dat zijn de pijlen die zij afvuren op de wereld – alleen zitten ze er grandioos naast.

Bullshit

Maar wat dan met Trump? De man kraamt voortdurend flagrante leugens uit, schijnbaar op de meest achteloze en schaamteloze wijze. ‘We hebben een president die in staat is om in de regen te staan en te zeggen dat het een zonnige dag is’, verbaasde de komiek John Oliver zich na de inauguratie van Trump. Dat is nog wat anders dan complotdenkers. We kunnen het een Trumpe l’oeil noemen: een bedrieglijke voorstelling van aan­toonbare en manifeste feiten. Is het mogelijk Trump en zijn trawanten een totaal andere opvatting van ‘waarheid’ aanhangen, en dat die stilaan ook onze geesten besmet?

In zijn traktaat On Bullshit maakt de filosoof Harry Frankfurt een onder­scheid tussen een leugenaar en een bullshitter. Een leugenaar is iemand die moedwillig onwaarheden verkondigt, of althans wat hij zelf voor onwaarheid houdt. Om te kunnen liegen, moet je je eerst een idee vormen van de waarheid, en die vervolgens loochenen. De bullshitter daarentegen is onverschillig tegenover de waarheid. Hij kletst maar wat uit zijn nek, op basis van wat hem goed uitkomt, zonder zich iets van de waarheid aan te trekken.

Toen Trump beweerde dat Vladimir Poetin een persoonlijke vriend van hem is, was dat een doelbewuste leugen, of geloofde hij dat echt zelf? En toen hij volhield dat er meer volk was op zijn inhuldiging dan op die van Obama? En dat de zon bovendien scheen? Misschien spreekt er eerder een soort onverschilligheid tegenover de waarheid uit. De bullshitter trekt zich niets aan van de waarheid, maar kraamt gewoon uit wat zijn publiek wil horen, of wat hem goed uitkomt. Trump heeft een ego ter grootte van Kazachstan, en omdat hij zichzelf zo belangrijk waant, flapt hij er vaak gewoon iets uit wat in de lijn ligt van dat zelfbeeld: dat hij de Russische president persoonlijk kent, of dat hij de grootste mensenmassa ooit op de been bracht.

Maar de diagnose van Trump als bullshitter is niet helemaal toereikend. Een bullshitter trekt zich niets aan van de waarheid, maar Trump wil juist heel hard zijn eigen waarheid tot stand brengen. Denk aan al zijn knettergekke beloftes over hoe geweldig zijn presidentschap zal zijn. Over de economie pochte hij bijvoorbeeld: ‘I will be the greatest jobs producer that God ever created.’ En wie zal de belofte over de Mexicaanse muur vergeten? In een artikel in The Guardian schrijft de Zweedse professor Carl Cederström dat Trump sterk is beïnvloed door Norman Vincent Peale, een Amerikaanse dominee en succesgoeroe. Die had een erg eigenzinnige opvatting van waarheid. In zijn oppepboek The Power of Positive Thinking schrijft Peale dat je zelf je eigen waarheid kunt maken, als je maar hard genoeg in jezelf gelooft. De waarheid is geen voldongen gegeven, maar iets wat je zelf naar je hand kunt zetten. Peale koppelde daar denkoefeningen aan, een soort mantra’s die je steeds moet herhalen, tot je zelf je eigen waarheid sticht: prayerize, visualize, actualize.

Dat doet denken aan de figuur van Peter Pan, het geesteskind van de Britse schrijver J.M. Barrie. In de boeken van Barrie kan Peter Pan vliegen, om een heel eenvoudige reden: omdat hij rotsvast gelooft dat hij dat kan. Dat is het enige verschil, in Barries universum, tussen Peter Pan en gewone stervelingen. Indien wij maar net zo hard geloofden in onszelf, dan zouden wij ook kunnen vliegen. Ook Trump lijkt te geloven dat hij zijn eigen waarheid kan stichten, door zijn succesriedeltjes.

FEIT: Taal kan ons verstand beheksen, zo wist Ludwig Wittgenstein

Is de waarheidsopvatting van Trump die van Peale en Peter Pan? Denkt Trump echt dat hij zelf zijn eigen waarheden kan wensen? Niet helemaal. Zelfs The Donald zou niet zomaar van het dak van zijn eigen Trump Tower springen. Iemand die gelooft dat hij kan vliegen, als hij maar hard genoeg in zichzelf gelooft, die is niet goed snik. De wereld schikt zich niet zomaar naar onze wensen. Anderzijds is de filosofie van Peale niet helemaal uit de lucht gegrepen. Geloof kan ons geen letterlijke vleugels geven, zoals bij Peter Pan, maar soms wel figuurlijk. Een voorspelling kan soms in vervulling komen door je eigen geloof erin. Neem een wielrenner die rotsvast gelooft dat hij als eerste over de eindmeet zal komen. Dat vertrouwen in zichzelf kan hem een zodanige boost geven dat hij daadwerkelijk de wedstrijd wint. In die zin heeft zijn geloof de waarheid zelf tot stand gebracht. Het is alsof we, door onze pijl af te vuren, de roos zelf kunnen verschuiven.

Natuurlijk zijn er grenzen aan zulke zelf­vervullende waarheden: geloof kan je dat extra duwtje in de rug geven, maar het zal geen wonderen verrichten. Als je te weinig talent hebt of te weinig getraind hebt, zal je geloof een onzachte aanvaring met de werkelijkheid meemaken. De neiging om te geloven dat je je eigen toekomst naar je hand kunt zetten, staat in de psychologie bekend als de ‘illusie van controle’. We hebben er allemaal wat last van, maar sommigen meer dan anderen. Mensen die succes kenden in het zakenleven zijn er bijzonder vatbaar voor. Ze onderschatten de toevalsfactor in hun triomftocht en schrijven alles op hun eigen conto, waardoor ze steeds overmoediger worden.

Overmoed kan zelfs zelfweerleggend zijn: als je je te hard inprent dat jij toch de beste bent, kun je roekeloos worden. Een wielrenner die blaakt van zelfvertrouwen, doet misschien niet langer de moeite om nog te trainen, of demarreert al in de eerste kilometer van de wedstrijd, met totale uitputting tot gevolg. Peter Pan kon blijven vliegen zolang hij in zichzelf geloofde, maar in ons universum gaat een figuur als Trump vroeg of laat op zijn bek. De overmoed en grootspraak beginnen zich nu te wreken. De Amerikaanse rechters floten zijn immigration ban al herhaalde malen terug, de beloofde afschaffing van Obamacare liep met een gigantische sisser af, en hij moest snel inbinden na de stoere praatjes over China.

FEIT: De bull­shitter is onverschillig tegenover de waarheid

Het gevaar van Trump is niet zozeer dat hij een andere opvatting van waarheid aanhangt dan u en ik. Het concept ‘waarheid’ is zo funda-menteel in ons denken dat zelfs Trump er niet aan kan ontsnappen. Het probleem is eerder dat hij een onvervalste bullshitter is, die zich onverschillig toont over waarheden die al vastliggen (het verleden en heden). En als het over de waarheden gaat die nog in het verschiet liggen (de toekomst), waant Donald Trump zich een soort Peter Pan. Hij denkt dat hij ze zelf naar zijn hand kan zetten, omdat hij lijdt aan een extreme vorm van de ‘illusie van controle’.

De stelling dat we in het post-truth tijdperk leven, lijkt me nogal overdreven. Leugens, bull­shitting en zelfoverschatting zijn van alle tijden. Trump overtroeft wat dat betreft ruim­schoots al zijn voorgangers, maar hij wordt er dan ook des te harder op afgerekend. En hij brengt zelfs zijn eigen verstokte medestanders en woordvoerders in verlegen­heid. Bovendien belooft de werkelijkheid zoete weerwraak te nemen op zijn grootheidswaan. Dat toont dat we van de waarheid niet zo snel af raken, ook Trump niet. Vroeg of laat neemt ze ons te grazen.

MAARTEN BOUDRY is auteur en wetenschapsfilosoof aan UGent. Hij doorprikt illusies, maar stelt tegelijk de vraag of dit wel altijd verstandig is.

Het minimalisme.

Paradoxaal genoeg is dat geen minimalistisch onderwerp.

https://plato.stanford.edu/entries/truth-deflationary/#HisDef

Zelf ben ik in deze nogal een aanhanger van de redundancy theory.

De theorie van de overbodigheid.

Dat betekent dat in ontstellend veel teksten heel wat overbodigheid zit.

Meestal zelfs zoveel overbodigheid dat de auteur op het einde niet meer weet wat hij in het begin geschreven heeft.

Nu kunnen we het woord ‘waarheid’ in principe wegtoveren uit dit hele verhaal, als we dat willen. ‘Geloven dat p waar is’ wil niets meer en niets minder zeggen dan ‘geloven dat p’. De geneste constructie ‘het is waar dat’ is eigenlijk overbodig. Dat is de grondstelling van het minimalisme over waarheid, een filosofische theorie die Filip Buekens verdedigt in zijn recente boek De transparantie van waarheid. Een minimalist wil het begrip ‘waarheid’ tot zijn – laten we zeggen – ‘ware’ proporties terugbrengen. Filosofen hebben zich er te lang blind op gestaard: als er ergens een woord voor bestaat, denken ze, dan moet er toch een ding mee overeenstemmen? Wat heet waarheid dan? Waar vinden we die terug? Wat is haar ontologische statuut? Voor je het weet, gebruik je de hoofdletter W en raak je verstrikt in een metafysisch kluwen.

Dat is het uitgangspunt.

In essentie is dat een relativisme.

"Ik geloof dat p waar is en jij gelooft dat niet-p waar is."

Dat wil niets meer zeggen dan "ik geloof p en jij gelooft niet-p".

Er is geen ding dat daarmee overeen stemt.

Behalve dan de werkelijkheid.

De Werkelijkheid die weerwraak neemt op je grootheidswaan.

Tiluck Keisam

Het onthullen van fake news.
Het lijkt wel het nieuwe journalistieke mekka geworden.
Het spreekt voor zich dat wij daar graag onze bijdrage aan leveren.

Eén van de frappantste fake news items deze week was het verhaal van het nieuwe wereldrekord limbo skating.

De kern van fake news is de miskenning van het essentiële criterium.
In dit geval spreekt men van een nieuw wereldrekord omdat het zou gaan om 145 meter.
Het criterium om de spreidstand in actie te valoriseren is echter niet de afstand, maar de tijd.
In het geval van de jonge Tiluck Keisam spreken we hier over nog geen halve minuut.
Een spreidstand in actie van och God och Here een halve minuut.
Een halve minuut ! Dan zijn Joël De Ceulaer of Maarten Boudry nauwelijks opgewarmd.
Maak kennis met de ware wereldrecord houders van de spreidstand in actie.

Joël De Ceulaer schreef een essay: kies zelf wat superieur is.

"Voor de goede orde, om elke mogelijke spraakverwarring te vermijden: de liberale democratie heeft op zich niets te maken met de liberale partij, of met het kapitalisme. De liberale democratie is simpelweg een synoniem voor de democratische rechts­staat – omdat die gebouwd is op de rechten van het individu. Dat die democratische rechtsstaat superieur is, valt makkelijk aan te tonen.

Laten we beginnen met de democratie: het volk bestuurt zichzelf. Een erg krakkemikkig systeem, zoals Winston Churchill al wist, maar beter dan alle andere systemen die tot dusver zijn uitgeprobeerd. In een plutocratie zijn alleen de rijken aan de macht, in een aristocratie is de macht erfelijk, ook in een oligarchie zit een elite aan de knoppen, in een dictatuur of tirannie heeft één persoon alle macht naar zich toe getrokken. Is er iemand die een van deze bestuursvormen, of eventueel nog een andere, superieur vindt aan de democratie? Iemand? Eenmaal, andermaal? Verkocht! Lang leve de democratie. Iedereen heeft een stem, en de meerderheid heeft het voor het zeggen.

De rechtsstaat, dan. Die staat op gespannen voet met de democratie, en dat is maar goed ook. Want als de meerderheid het voor het zeggen heeft, loopt ieder individu en iedere minderheid voortdurend gevaar. De meerderheid zou bijvoorbeeld kunnen beslissen om alle mannen kleiner dan anderhalve meter te executeren, of alle roodharige vrouwen op te sluiten, of alle moslims te verbannen. Gelukkig maakt de rechtsstaat dat onmogelijk. In een rechtsstaat geldt het heilige liberale principe dat ieder individu dezelfde rechten heeft, en altijd tegen de overheid en de meerderheid moet worden beschermd. Bon, is er iemand die een ander systeem kent dat beter is dan de rechtsstaat? Iemand? Eenmaal, andermaal? Verkocht! Lang leve de rechtsstaat.

En aangezien één plus één nog altijd twee is, luidt de conclusie: de liberale democratie is superieur aan alle andere systemen die tot dusver door de mens werden bedacht. Wat moest worden bewezen."

http://www.demorgen.be/opinie/hoofddoek-of-minirok-kies-zelf-wat-superieur-is-bd74cde8/

De democratische rechtsstaat. Van een spreidstand gesproken. 

Kiest u voor de democratie of voor de rechtsstaat?

Dat kan nog wel even duren vrees ik. 

"Rutten danst op twee benen, brengt twee boodschappen tegelijkertijd, en dat maakt een helder debat moeilijk."
Zouden die twee...?

(De volle 8 minuten van Maarten Boudry zijn voor een volgende keer)

Willem Lemmens

Zelfbeschikkingrecht.

De patiënt heeft een zelbeschikkingsrecht.
Dat betekent dat de patiënt het recht heeft om, in welbepaalde omstandigheden, zijn leven te beëindigen.
De arts heeft een zelfbeschikkingsrecht.
Dat betekent dat de arts niet door de patiënt verplicht kan worden om in te gaan op die vraag.
De instelling heeft geen zelfbeschikkingsrecht.
Dat betekent dat de instelling door de wet verplicht is in te gaan op de vraag van de patiënt.

De staat heeft beslist dat de instelling geen zelfbeschikkingsrecht heeft.
Ik zal het nog even gemakkelijker maken.
De staat, de staat als instelling, heeft beslist dat de instelling geen zelfbeschikkingsrecht heeft.

In die zin kan de staat vergeleken worden met een psychiatrische patiënt.
In hoeverre is die nog bij zinnen?

Gwendolyn Rutten

Gwendolyn Rutten heeft een nieuw boek geschreven.
"Nieuwe vrijheid."
"Oude vrijheid in nieuwe zakken" was misschien wel een betere titel geweest.

Open Vld-voorzitster Gwendolyn Rutten verdedigt 'onze manier van leven, die zonder enige twijfel superieur is aan alle andere in de wereld'.

Volgens Rutten is vrijheid nooit voorgoed verworven. Dingen die tot voor kort vanzelfsprekend waren, worden weer in twijfel getrokken, stelt ze.

Joke Hermsen

Een interview in de krant met Joke Hermsen naar aanleiding van haar essay "de kracht van melancholie".

We hebben thuis een slimme kat die luistert naar de naam Cava. Enfin, ze luistert niet echt. Wij luisteren naar haar. Zo staat ze elke ochtend aan de deur te miauwen om binnen gelaten te worden.
Ze geeft niet op alvorens iemand naar haar geluisterd heeft.

Nochtans, onze kat kan zelf deuren openmaken.
Het begon met de keukendeur naar de garage. Dat was een makkelijke. Ze sprong op het aanrecht en duwde dan met haar voorste poten de klink naar beneden terwijl haar achterste poten op het aanrecht bleven staan.

Een tijdje later werkte het echter ook in de omgekeerde richting. Dat was wel wat moeilijker omdat ze de deur naar zich toe moest trekken. Gelukkig stond er aan de kant van de garage een wasmachine. Op die manier kon ze zich de techniek zonder al te veel inspanning eigen maken.

Ondertussen lukt het haar om alle deuren open te maken. Er hoeft helemaal geen aanrecht of wasmachine meer naast de deur te staan. Ze springt vanop de grond naar de klink.
Ze opent elke deur, zolang het maar een binnendeur is.

Dat alles bedacht ik toen ik Joke Hermsen las.

"We zijn allemaal wezens in wording."

ZIJN !
Ik "word" er zowaar wat melancholisch van.

(slow TV, de actie begint pas na anderhalve minuut. Ik ben niet zo goed in het bewerken van die dingen. Maar ondertussen kan u rustig nadenken over de tekst)

Derrick Watson

Derrick Watson is de rechter die het inreisverbod voor moslims opnieuw verwerpt.

"Volgelingen van Trump mogen het kritische publiek dan wel oproepen de woorden van de president op Twitter en in de pers 'niet al te letterlijk te nemen', volgens de rechter is een letterlijke lezing van wat iemand zegt nu eenmaal de enige mogelijk interpretatie waarop men een oordeel kan bouwen - zelfs als die woorden op Twitter staan."

Dat lees ik in mijn krant. Een artikel van Hanne Vlogaert en Robin Broos.

Ik moest onmiddellijk glimlachen om die uitspraak.
Klein probleem.
Zo staat het helemaal niet in het arrest.

Het enige wat naar mijn mening in de buurt komt is dit (blz. 34 - 35)

The Government appropriately cautions that, in determining purpose, courts should not look into the “veiled psyche” and “secret motives” of government decisionmakers and may not undertake a “judicial psychoanalysis of a drafter’s heart

of hearts.” Govt. Opp’n at 40 (citingMcCreary, 545 U.S. at 862). The Government need not fear. The remarkable facts at issue here require no such impermissible inquiry. For instance, there is nothing “veiled” about this press release: “Donald J. Trump is calling for a total and complete shutdown of Muslims entering the United States.[]” SAC ¶ 38, Ex. 6 (Press Release, Donald J. Trump for President, Donald J. Trump Statement on Preventing Muslim Immigration (Dec. 7,

2015), available at https://goo.gl/D3OdJJ)). Nor is there anything “secret” about the Executive’s motive specific to the issuance of the Executive Order: Rudolph Giuliani explained on television how the Executive Order came to be. He said: “When [Mr. Trump] first announced it, he said, ‘Muslim ban.’ He called me up. He said, ‘Put a commission together. Show me the right way to do it legally.

Kan bezwaarlijk een letterlijke lezing genoemd worden.

Frederik van Eeden

Tinneke Beeckman schreef vandaag een opinie in de Standaard onder de titel "Niets is geheel waar, en zelfs dat niet."

http://www.standaard.be/cnt/dmf20170310_02774518

Er overviel me een waar dilemma.
Enerzijds zit dit artikel onder de hoofding "opinies". Dat deed vermoeden dat het artikel niets meer zou zijn dan, wel ja, een opinie. Dertien in een dozijn.
Anderzijds zit dit artikel achter de betaalmuur. Vermits de waarheid wel degelijk een kostbaar goed is, zou het dus best wel kunnen dat er een deel van waarheid zou in terug gevonden kunnen worden. Niet de gehele waarheid weliswaar, maar toch.
Ik besloot het zekere voor het onzekere te nemen en fietste gezwind naar de bibliotheek om de krant te lezen.
Yep, dertien in een dozijn.

De titel was wel de moeite om te lezen.
Hij werd zelfs vereeuwigd in steen.

Niets is geheel waar, en zelfs dat niet.
Frederik van Eeden.

En hier wordt mijn dag wel weer goedgemaakt.

Ik kende eigenlijk alleen het aforisme van Multatuli uit zijn Ideën.
Misschien is niets geheel waar, en zelfs dat niet.
(Let vooral op de "misschien")

Voorlopig (let vooral op "voorlopig") weet ik niet waar ik het aforisme van Frederik van Eeden kan terug vinden. Behalve dan op die ene gevel.
En dat maakt mijn dag ongelooflijk goed.
Een verkeerde auteur onder de uitspraak "Niets is geheel waar, en zelfs dat niet."
Ik fiets stante pede nog even terug naar de bib.
Het zou toch geweldig zijn moest blijken dat Tinneke Beeckman het artikel niet zou geschreven hebben!

De doordenker

De beste doordenker is nog niet doordacht.


‘De mensen’ hebben niet altijd gelijk. Het gebruik alleen van de term ‘de mensen’ doet het individu oneer aan. ‘De mensen’ bestaan niet;
Karel De Gucht in "Ketterijen".

(Belangrijk om te onthouden: "het individu" moet je alvast niet gaan zoeken onder de mensen, want die bestaan niet)

Vigilius Haufniensis

Ignaas Devisch schreef een column voor de standaard.

Laat me daarom eindigen met een cryptische gedachte van Søren Kierkegaard: ‘Eerst hij die door de angst wordt gevormd, wordt door de mogelijkheid gevormd.’

Ik ben gek op teksten met verwijzingen naar "mijn" filosofen. Al moet ik toegeven dat sommige van die teksten mij soms ook cryptisch overkomen. Dat is niet zo verwonderlijk. Zelfs mijn eigen teksten vind ik soms cryptisch. Het overkomt me wel eens dat ik "statcounter" check of er iemand mijn teksten leest (zelden) en welke dat zijn. Als ik een tekst herlees gebeurt het (zelden) dat ik terug even moet nadenken wat mijn gedachtengang daar weer precies was. Terwijl het mij op dat moment zo kraakhelder leek!

Het is niet gemakkelijk om te achterhalen wat de oorsprong is van de geciteerde gedachte.

Aanvankelijk dacht ik dat het te herleiden was tot

“Because it is possible to create — creating one’s self, willing to be one’s self… — one has anxiety. One would have no anxiety if there were no possibility whatever.”

Dat is op zich een mooie gedachte, maar het is geen gedachte van Kierkegaard maar van Rollo May.
Een mens heeft de mogelijkheid om van gedacht te veranderen.
Bij nader inzien is het een zin uit "The concept of Anxiety".

Dread is the possibility of freedom. Only this dread is by the aid of 
faith absolutely educative, consuming as it does all finite aims and 
discovering all their deceptions. And no Grand Inquisitor has in 
readiness such terrible tortures as has dread, and no spy knows how to 
attack more artfully the man he suspects, choosing the instant when he 
is weakest, nor knows how to lay traps where he will be caught and 
ensnared, as dread knows how, and no sharp- witted judge knows how- 
to interrogate, to examine the accused, as dread does, which never lets 
him escape, neither by diversion nor by noise, neither at work nor at 
play, neither by day nor by night. 

He who is educated by dread is educated by possibility, and only 
the man who is educated by possibility is educated in accordance with 
his infinity. Possibility is therefore the heaviest of all categories. One 
often hears, it is true, the opposite affirmed, that possibility is so light 
but reality is heavy. But from whom does one hear such talk ? From a lot 
of miserable men who never have known what possibility is, and who, 
since reality showed them that they were not fit for anything and never 
would be, mendaciously bedizened a possibility which was so beautiful, 
so enchanting; and the only foundation of this possibility was a little 
youthful tomfoolery of which they might rather have been ashamed. 
Therefore by this possibility which is said to be light one commonly 
understands the possibility of luck, good fortune, etc. But this is not 
possibility, it is a mendacious invention which human depravity falsely 
embellishes in order to have reason to complain of life, of providence, 
and as a pretext for being self-important. No, in possibility everything is 
possible, and he who truly was brought up by possibility has 
comprehended the dreadful as well as the smiling. 

KRAAKHELDER



P.S. Probeer nog wat te profiteren van de ideale weersomstandigheden.

Wie de lucht van mijn geschriften weet in te ademen, weet dat het een berglucht is, een krachtige lucht. Je moet ervoor geschapen zijn, anders is het risico niet gering dat je er kou in vat. Het ijs is vlakbij, de eenzaamheid is enorm - maar zo rustig als alle dingen in het licht liggen! zo vrij als je ademt! ...

Nietzsche, Ecce homo

Ray Monk

"Ludwig Wittgenstein, portret van een gekwelde geest" gelezen.

Met af en toe ook uitwijdingen over de filosofie van Wittgenstein.
"Is dat zo?" lijkt me de gepaste vraag om in het achterhoofd te houden tijdens de lectuur.