Zij

  

Zee

Ik wil nog wel een tijdje
zei hij.
Ze glimlachte.
Een zee van tijd
zei zij.
Dat heb ik toch weer maar mooi gehad,
die glimlach,
dacht hij,
en zei

en zij
en zij

 

Beeld:
"De zee, die grote beeldhouwer"
Jean-Michel Folon

De onderscheider

 
Wie het onderscheid maakt tussen fictie en non-fictie kan nog niet goed lezen.

De behoeftige

 Als een schrijver er al eens behoefte aan heeft van gelezen te worden, dan heeft het geschrevene dat zeker niet.

De rector

Kloppen SVP

van september ’35 tot juni ’38 

studeerde ik middelbaar engels a.

in het gymnasium

aan de laan van meerdervoort te den haag.

het was een zich deftig voordoend gebouw:

de stortbak van de wc

had dan ook twee deftige trekkers,

er hing een stukje ivoorkarton naast

waarop in deftige drukletters stond:

‘voor grote spoeling gebruike men de lange trekker

voor kleine spoeling gebruike men de korte trekker’

een vermoedelijk iets minder deftig

iemand had eronder geschreven:

‘in geval van twijfel

wende men zich tot de rector’

moraal:

ga niet bij het onderwijs,

en als u toch bij het onderwijs gaat

word dan liever geen rector.

Cees Buddingh

Aan dit gedicht moest ik denken bij de nieuwe golf van alle "de academische vrijheid wordt geketend" teksten bij de schorsing van Nathan Cofnas. Dat is ook zo, maar niet zoals men het laat uitschijnen.

Wat is de academische vrijheid in deze? De zelfstandigheid.

Nathan Cofnas kan zelfstandig beweren dat de hypothese die hij verkondigt, die hij onderzoekt en die hij onderwijst, dat die niet racistisch is. De hypothese is noch racistisch noch niet racistisch.  Dat is de logica zelve. Anders zou het niet langer een hypothese zijn. Hij hoeft dus geen beroep te doen op andere argumenten dan zichzelf.  (Al heeft Nathan Cofnas de neiging om die academische vrijheid te grabbel te gooien.)

Ook de leidinggevende professor Bouke de Vries geniet van zijn academische vrijheid. Hij kan zelfstandig beslissen wie er mag deelnemen aan zijn onderzoek. Hij hoeft geen beroep te doen op iets of iemand anders dan zichzelf om te stellen dat de hypothese niet racistisch is  Dat is de logica zelve. Anders zou het niet langer een hypothese zijn.

Maar de academische vrijheid geldt blijkbaar niet voor de rector, en bij uitbreiding ook niet voor elkeen die de verdediging van de rector op zich neemt, als die poneert dat de hypothese racistisch is. Als een duivel uit een doosje heeft de "is" in "dit is racisme" een upgrade gekregen. De "subjectieve is" is een "objectieve is" geworden en de rector wordt de rol van orakel toegedicht, de rector "weet" wat racisme is. De zelfstandigheid van de rector verdampte in een oogwenk.

De hoeders van de vrijheid struikelen over hun eigen woorden. Ze verwijten de rector deugdzaamheid terwijl ze zelf het behoeden van de vrijheid als de hoogste deugd beschouwen. De academische vrijheid wordt wel degelijk beknot: ze geldt niet langer als je van mening verschilt met de beheerders van de term.

De ethicus

 

Ethiek is als een bord met de tekst "GEEN ZWERFVUIL!".
Als er niemand is om het bord te onderhouden, is het gedoemd om als zwerfvuil te eindigen.

De zindaar

 

Geen
zin
in 
zinnige
zinnen. 

Constantine Sandis (English)

 

 
There are some subjects that, to put it neatly, are swept under the rug

(note for the English reader: the original text in dutch reads: "Please don't throw sanitary napkins or other subjects in the toilet.")

I continue to be amazed that renowned Wittgenstein experts make no attempt to discern the common thread in his work. 
The common thread is like a clothesline; you can hang objects on it of all sizes, colors, and weights. But a clothesline is just a clothesline because it is suspended between two points. You can undo it without any problem, roll it up, and carelessly store it in the attic. There it continues to gather dust until a girl on an exploration finds it and takes it along to use as a jump rope.

 

The Wittgenstein specialists focus on the things hanging on the clothesline.
But would they still be tempted to make a statement like "the view is wrong, I think" if they paid more attention to the common thread to which their object is attached?

"I still find my own way of philosophizing new, and it keeps striking me so afresh: that is why I need to repeat myself so often. It will have become second nature to a new generation, to whom the repetitions will be boring. I find them necessary."

("Meine Art des Philosophierens ist mir selbst immer noch, und immer wieder, neu, und daher muß ich mich so oft wiederholen. Einer anderen Generation wird sie in Fleisch und Blut übergegangen sein, und sie wird die Wiederholungen langweilig finden. Für mich sind sie notwendig.")

"Each of the sentences is trying to say the whole thing, i.e. the same thing over and over again: it is as though they were all simple views of one object seen from different angels."

("Jeder Satz, den ich schreibe, meint immer schon das Ganze, also immer wieder dasselbe und es sind gleichsam nur Ansichten eines Gegenstandes unter verschiedenen Winkeln betrachtet.")

What is "das Ganze", "the whole thing", the "common thread" for Wittgenstein?

If you don't even attempt to put that into words, you end up in a rather unenviable position:

"It is all one to me whether or not the typical western scientist understands or appreciates my work, since he will not in any case understand the spirit in which I write".

("Ob ich von dem typischen westlichen Wissenschaftler verstanden oder geschätzt werde, ist mir gleichgültig, weil er den Geist, in dem ich schreibe, doch nicht versteht.")

 

Constantine Sandis

 

Er zijn zo van die onderwerpen die, om het proper te zeggen, onder de mat geveegd worden.

Ik blijf me er over verbazen dat gerenommeerde Wittgenstein kenners geen poging ondernemen om de rode draad in zijn werk te onderscheiden.

De rode draad is als een waslijn, je kan er dingen aan ophangen in alle maten, kleuren en gewichten.
Maar een waslijn is ook maar een waslijn omdat ze tussen twee punten is opgehangen. Je kan ze zonder probleem losmaken, oprollen en  achteloos op zolder opbergen. Daar blijft ze dan stof vergaren tot een meisje op ontdekkingstocht ze terugvindt en ze meeneemt om te gebruiken als springtouw.

De Wittgenstein specialisten concentreren zich op de dingen die aan de waslijn hangen.
Maar zouden ze zich nog laten verleiden tot een uitspraak als "the view is wrong, I think" als ze meer oog zouden hebben voor de rode draad waar hun voorwerp aan is vastgemaakt?

"I still find my own way of philosophizing new, and it keeps striking me so afresh: that is why I need to repeat myself so often. It will have become second nature to a new generation, to whom the repetitions will be boring. I find them necessary."

("Meine Art des Philosophierens ist mir selbst immer noch, und immer wieder, neu, und daher muß ich mich so oft wiederholen. Einer anderen Generation wird sie in Fleisch und Blut übergegangen sein, und sie wird die Wiederholungen langweilig finden. Für mich sind sie notwendig.")

"Each of the sentences is trying to say the whole thing, i.e. the same thing over and over again: it is as though they were all simple views of one object seen from different angels."

("Jeder Satz, den ich schreibe, meint immer schon das Ganze, also immer wieder dasselbe und es sind gleichsam nur Ansichten eines Gegenstandes unter verschiedenen Winkeln betrachtet.")

Wat is "das Ganze", "the whole thing", de "rode draad" voor Wittgenstein?

Als je niet eens een poging onderneemt om dat te verwoorden, kom je terecht in een weinig benijdenswaardige positie:

"It is all one to me whether or not the typical western scientist understands or appreciates my work, since he will not in any case understand the spirit in which I write".

("Ob ich von dem typischen westlichen Wissenschaftler verstanden oder geschätzt werde, ist mir gleichgültig, weil er den Geist, in dem ich schreibe, doch nicht versteht.")

 

The mystic

 

WITTGENSTEIN AND THE MYSTICAL.

But what is mystical?
Wittgenstein discusses the mystical only at the end of the Tractatus, starting from 6.44. He never returned to this in his later work.

6.44 Nicht wie die Welt ist, ist das Mystische, sondern dass sie ist.
6.44 Not how the world is, is the mystical, but that it is.

 
The purpose of the Tractatus is logic.
The mystical = that the world is.

So you no longer need to search for the meaning of 'the mystical'. 
The 'is' in 'that the world is, is the mythical' is a totally different 'is' than the 'is' in 'the sky is blue'.

Wittgenstein is very clear about the use of his 'is':

6.421
Es ist klar, dass sich die Ethik nicht aussprechen lässt.
Die Ethik ist transcendental.
(Ethik und Aesthetik sind Eins.)
6.421
It is clear that ethics cannot be expressed.
Ethics are transcendental.
(Ethics and aesthetics are one.)

 

ethics = aethetics = inexpressible = transcendental.

 

How, then, does Wittgenstein arrive at his famous conclusion?
7. Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen.
7. Whereof one cannot speak, thereof one must be silent.

6.13
Die Logik ist keine Lehre, sondern ein Spiegelbild der Welt.
Die Logik ist transcendental.
6.13
Logic is not a theory but a reflexion of the world.
Logic is transcendental

ethics = aethetics = logic = inexpressible = transcendental.

Strange, isn't it, how I am inclined to ask a question:
 'Is Wittgenstein a mystic?'.
(Fortunately, I did not succumb to a bold conclusion like 'Wittgenstein is therefore (not) a mystic.')
Strange, isn't it, that I am inclined to let myself be tempted into an exposition when I could just as easily have simply written 'Blue.' under the title 'Wittgenstein and Mysticism.'

Or, to put it in Wittgenstein's words:
Es ist so schwer, den Anfang zu finden. Oder besser: Es ist schwer, am Anfang anzufangen. Und nicht versuchen, weiter zurückzugehen.
Über Gewissheit 471.

It is so difficult to find the beginning. Or better: it is difficult to begin at the beginning. And not try to go further back.
On certainty 471.

De mysticus

 

 WITTGENSTEIN EN DE MYSTIEK.

Maar wat is mystiek?

Alleen op het eind van de Tractatus heeft Wittgenstein het over het mystieke, vanaf 6.44. In zijn latere werk is hij daar nooit meer op teruggekomen.

6.44 Nicht wie die Welt ist, ist das Mystische, sondern dass sie ist.
6.44 Not how the world is, is the mystical, but that it is.

 
Het opzet van de Tractatus is de logica.
mystiek = dat de wereld is.

Je hoeft dus niet meer op zoek te gaan naar de betekenis van "mystiek".
De "is" in  "dat de wereld is, is het mythische" is een totaal andere "is" dan de "is" in "de lucht is blauw".

Wittgenstein is overigens erg duidelijk over het gebruik van zijn "is":
6.421
Es ist klar, dass sich die Ethik nicht aussprechen lässt.
Die Ethik ist transcendental.
(Ethik und Aesthetik sind Eins.)
6.421
It is clear that ethics cannot be expressed.
Ethics are transcendental.
(Ethics and æsthetics are one.)

 

ethiek = esthetiek = onuitsprekelijk = transcedentaal

 

Hoe komt Wittgenstein dan tot zijn bekende conclusie?
7. Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen.
7. Whereof one cannot speak, thereof one must be silent.

6.13
Die Logik ist keine Lehre, sondern ein Spiegelbild der Welt.
Die Logik ist transcendental.
6.13
Logic is not a theory but a reflexion of the world.
Logic is transcendental

ethiek = esthetiek = logica = onuitsprekelijk = transcedentaal

Vreemd toch hoe ik geneigd ben om eerder een vraag te stellen:
Is Wittgenstein een mysticus?
(Wel gelukkig dat ik mij niet laat verleiden tot een boude conclusie als "Wittgenstein is dus (g)een mysticus.")
Vreemd toch dat ik geneigd ben om me te laten verleiden tot een uiteenzetting terwijl ik even goed onder de titel "Wittgenstein en de mystiek" gewoon "Blauw." had kunnen schrijven.

Of, om het met Wittgenstein te zeggen:
Es ist so schwer, den Anfang zu finden. Oder besser: Es ist schwer, am Anfang anzufangen. Und nicht versuchen, weiter zurückzugehen.
Über Gewissheit 471.

It is so difficult to find the beginning. Or better: it is difficult to begin at the beginning. And not try to go further back.
On certainty 471.