Zee
Ik wil nog wel een tijdje
zei hij.
Ze glimlachte.
Een zee van tijd
zei zij.
Dat heb ik toch weer maar mooi gehad,
die glimlach,
dacht hij,
en zei
en zij
en zij
Beeld:
"De zee, die grote beeldhouwer"
Jean-Michel Folon
Het is vijf voor twaalf. Bent u ook zo benieuwd hoe laat het hier straks zal zijn?
Zee
Ik wil nog wel een tijdje
zei hij.
Ze glimlachte.
Een zee van tijd
zei zij.
Dat heb ik toch weer maar mooi gehad,
die glimlach,
dacht hij,
en zei
en zij
en zij
Beeld:
"De zee, die grote beeldhouwer"
Jean-Michel Folon
Ik blijf het vreemd en, ik geef het toe, vermakelijk vinden dat de hoeders van de vrijheid hun tegenstrevers als de "deugdzamen" wegzetten terwijl ze zelf het behoeden van de vrijheid als het summum van deugdzaamheid beschouwen.
Ethiek is als een bord met de tekst "GEEN ZWERFVUIL!".
Als er niemand is om het bord te onderhouden, is het gedoemd om als zwerfvuil te eindigen.
There are some subjects that, to put it neatly, are swept under the rug
"I still find my own way
of philosophizing new, and it keeps striking me so afresh: that is why I
need to repeat myself so often. It will have become second nature to a
new generation, to whom the repetitions will be boring. I find them
necessary."
("Meine Art des Philosophierens ist mir selbst immer noch, und immer
wieder, neu, und daher muß ich mich so oft wiederholen. Einer anderen
Generation wird sie in Fleisch und Blut übergegangen sein, und sie wird
die Wiederholungen langweilig finden. Für mich sind sie notwendig.")
"Each
of the sentences is trying to say the whole thing, i.e. the same thing
over and over again: it is as though they were all simple views of one
object seen from different angels."
("Jeder Satz, den ich schreibe, meint immer schon das Ganze, also immer
wieder dasselbe und es sind gleichsam nur Ansichten eines Gegenstandes
unter verschiedenen Winkeln betrachtet.")
What is "das Ganze", "the whole thing", the "common thread" for Wittgenstein?
If you don't even attempt to put that into words, you end up in a rather unenviable position:
"It
is all one to me whether or not the typical western scientist
understands or appreciates my work, since he will not in any case
understand the spirit in which I write".
("Ob ich von dem typischen westlichen Wissenschaftler verstanden oder
geschätzt werde, ist mir gleichgültig, weil er den Geist, in dem ich
schreibe, doch nicht versteht.")
Er zijn zo van die onderwerpen die, om het proper te zeggen, onder de mat geveegd worden.
Ik blijf me er over verbazen dat gerenommeerde Wittgenstein kenners geen poging ondernemen om de rode draad in zijn werk te onderscheiden.
De rode draad is als een waslijn, je kan er dingen aan ophangen in alle maten, kleuren en gewichten.
Maar
een waslijn is ook maar een waslijn omdat ze tussen twee punten is
opgehangen. Je kan ze zonder probleem losmaken, oprollen en achteloos
op zolder opbergen. Daar blijft ze dan stof vergaren tot een meisje op
ontdekkingstocht ze terugvindt en ze meeneemt om te gebruiken als
springtouw.
"I still find my own way of philosophizing new, and it keeps striking me so afresh: that is why I need to repeat myself so often. It will have become second nature to a new generation, to whom the repetitions will be boring. I find them necessary."
("Meine Art des Philosophierens ist mir selbst immer noch, und immer
wieder, neu, und daher muß ich mich so oft wiederholen. Einer anderen
Generation wird sie in Fleisch und Blut übergegangen sein, und sie wird
die Wiederholungen langweilig finden. Für mich sind sie notwendig.")
"Each of the sentences is trying to say the whole thing, i.e. the same thing over and over again: it is as though they were all simple views of one object seen from different angels."
("Jeder Satz, den ich schreibe, meint immer schon das Ganze, also immer
wieder dasselbe und es sind gleichsam nur Ansichten eines Gegenstandes
unter verschiedenen Winkeln betrachtet.")
Wat is "das Ganze", "the whole thing", de "rode draad" voor Wittgenstein?
Als je niet eens een poging onderneemt om dat te verwoorden, kom je terecht in een weinig benijdenswaardige positie:
"It is all one to me whether or not the typical western scientist understands or appreciates my work, since he will not in any case understand the spirit in which I write".
("Ob ich von dem typischen westlichen Wissenschaftler verstanden oder
geschätzt werde, ist mir gleichgültig, weil er den Geist, in dem ich
schreibe, doch nicht versteht.")
WITTGENSTEIN AND THE MYSTICAL.
WITTGENSTEIN EN DE MYSTIEK.
Kierkegaard, dagboekfragment (technische referentie NB32)
Het onderscheid tussen de "primitieven" enerzijds en de "voorbeeldmensen" (Exemplar-Menneske), de
"stekelbaarsjes-mensen" (Hundesteilerne) anderzijds.
"Men
moet de wereld nemen zoals ze is,
of: De wereld is zoals men haar neemt, begrepen als volgt: men moet de
wereld nemen zoals ze is, is de inhoud van deze miljoenen, het leven en
bestaan van de voorbeeldige mens. Ze vinden alles gegeven, concepten, ideeën, gedachten, evenals gewoonten en gebruiken, kortom, alles is gegeven – de voorbeeldige mens brengt niets mee. Dus
alles is gegeven – en nu haasten ze zich ieder naar zijn eigen om
rijkdom te vergaren, iets te worden, te trouwen, enzovoorts enzovoorts.
Dat deze miljoenen bestaan, merkt het bestaan zelf niet op, ze raken
het niet aan, dit hele bestaan is te onbeduidend om het bestaan aan
te raken, dat is ontworpen voor een ander soort bestaan, zodat het de
voorbeeldige mens ten deel valt.
in verhouding tot het bestaan zoals stekelbaarsjes in verhouding tot
een net dat is uitgezet voor grotere vissen, het net is zeker een net
(en dus is het bestaan ook een net) dat is uitgezet om vissen te
vangen – maar de stekelbaarsjes hebben vrije doorgang. Het
feit dat de voorbeeldige mensen een massa vormen, helpt niet, daarom
wegen ze niet zwaarder: één voorbeeldig persoon en een miljoen mensen
raken het bestaan slechts een klein beetje aan, dat als uit een hoorn
des overvloeds uit het zwart stroomt.
Zodra er daarentegen iemand komt die een primitiviteit met zich
meebrengt, die niet zegt dat men de wereld moet accepteren zoals die is
(dit teken geeft aan dat de stekelbaarsjes vrij mogen passeren), maar
die zegt: hoe de wereld ook is, ik verbind me met een originaliteit die
ik niet van plan ben te veranderen naar de grillen van de wereld: op het
moment dat dit woord wordt gehoord, vindt er een transformatie plaats
in het hele bestaan. Zoals
in het sprookje – wanneer het woord wordt uitgesproken, opent het
kasteel, dat honderd jaar lang betoverd was, zich en komt alles tot
leven: zo wordt het bestaan pure aandacht. De engelen gaan aan de slag, ze kijken nieuwsgierig toe wat dit zal worden, want dit houdt hen bezig. Aan
de andere kant staan duistere, sinistere demonen, die al lang
werkeloos op hun vingers hebben zitten knagen – ze springen op, strekken
hun ledematen – want hier is iets voor ons, zeggen ze, en daar hebben
ze lang op gewacht, omdat de voorbeeldmachines hun niets geven wat ze
moeten bestellen, net zo min als de engelen."
("dit teken" verwijst naar "de wereld zoals die = ")
"Primitivity" (Primitivitet), then, is to be understood as some kind of ethical
standard with which to correct the ethical and political order of a given
community.
(Straight into the Bliss of Knowing, Søren
Kierkegaard's Influence on Franz Kafka. Isak Winkel
Holm)
Hoe moet die "some kind of ethical standard" begrepen worden?
En vooral, de vraag die men dan bij voorkeur uit de weg gaat, : Is die ethische standaard dan "gegeven"?
Elke vezel in mijn lijf zegt "neen, dank u", tegen Martin Luther King.
De
goede mensen zijn de mensen die de goede (juiste) dingen zeggen en de
slechte mensen zijn de mensen die de slechte (foute) dingen zeggen.
En de juiste dingen MOETEN gezegd worden.
Dat laatste is het onvermijdelijke eindstation van een uitgangspunt dat niet het mijne is: de ene mening is de andere niet.
Een bang uitgangspunt, bang van een wereld waar er geen "waarom" is. Bang van een wereld waarin er geen argumenten zijn.
Het andere uitgangspunt: All propositions are of equal value.
Wittgenstein, Tractatus 6.4
Het voordeel van een Martin Luther King is dat je hem zonder probleem kan inruilen voor een Sören Kierkegaard.