woensdag 10 juni 2026

De stekelbaarsjes mens

 
Kierkegaard, dagboekfragment (technische referentie NB32)

Het onderscheid tussen de "primitieven" en de "voorbeeldmensen" (Exemplar-Menneske), van de "stekelbaarsjes-mensen" (Hundesteilerne)

"Men moet de wereld nemen zoals ze is, of: De wereld is zoals men haar neemt, begrepen als volgt: men moet de wereld nemen zoals ze is, is de inhoud van deze miljoenen, het leven en bestaan ​​van de voorbeeldige mens. Ze vinden alles gegeven, concepten, ideeën, gedachten, evenals gewoonten en gebruiken, kortom, alles is gegeven – de voorbeeldige mens brengt niets mee. Dus alles is gegeven – en nu haasten ze zich ieder naar zijn eigen om rijkdom te vergaren, iets te worden, te trouwen, enzovoorts enzovoorts. Dat deze miljoenen bestaan, merkt het bestaan ​​zelf niet op, ze raken het niet aan, dit hele bestaan ​​is te onbeduidend om het bestaan ​​aan te raken, dat is ontworpen voor een ander soort bestaan, zodat het de voorbeeldige mens ten deel valt. in verhouding tot het bestaan ​​zoals stekelbaarsjes in verhouding tot een net dat is uitgezet voor grotere vissen, het net is zeker een net (en dus is het bestaan ​​ook een net) dat is uitgezet om vissen te vangen – maar de stekelbaarsjes hebben vrije doorgang. Het feit dat de voorbeeldige mensen een massa vormen, helpt niet, daarom wegen ze niet zwaarder: één voorbeeldig persoon en een miljoen mensen raken het bestaan ​​slechts een klein beetje aan, dat als uit een hoorn des overvloeds uit het zwart stroomt. Zodra er daarentegen iemand komt die een primitiviteit met zich meebrengt, die niet zegt dat men de wereld moet accepteren zoals die is (dit teken geeft aan dat de stekelbaarsjes vrij mogen passeren), maar die zegt: hoe de wereld ook is, ik verbind me met een originaliteit die ik niet van plan ben te veranderen naar de grillen van de wereld: op het moment dat dit woord wordt gehoord, vindt er een transformatie plaats in het hele bestaan. Zoals in het sprookje – wanneer het woord wordt uitgesproken, opent het kasteel, dat honderd jaar lang betoverd was, zich en komt alles tot leven: zo wordt het bestaan ​​pure aandacht. De engelen gaan aan de slag, ze kijken nieuwsgierig toe wat dit zal worden, want dit houdt hen bezig. Aan de andere kant staan ​​duistere, sinistere demonen, die al lang werkeloos op hun vingers hebben zitten knagen – ze springen op, strekken hun ledematen – want hier is iets voor ons, zeggen ze, en daar hebben ze lang op gewacht, omdat de voorbeeldmachines hun niets geven wat ze moeten bestellen, net zo min als de engelen." 

("dit teken" verwijst naar "de wereld zoals die = ")


"Primitivity" (Primitivitet), then, is to be understood as some kind of ethical standard with which to correct the ethical and political order of a given community. 
(Straight into the Bliss of Knowing, Søren Kierkegaard's Influence on Franz Kafka. Isak Winkel Holm)


Hoe moet die "some kind of ethical standard" begrepen worden?
En vooral, de vraag die men dan bij voorkeur uit de weg gaat, : Is die ethische standaard dan "gegeven"?


 Friedrich Waismann, Wittgenstein and the Vienna Circle, conversations recorded by Friedrich Waismann.
 


 

 

 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten