zaterdag 3 juni 2023

Simone Weil


En als ik nu gewoon eens schreef hoe het echt in zijn werk ging, zou dat geen goede literatuur opleveren?

In mijn lectuur van de laatste weken duikt per toeval een paar keer de naam van Simone Weil op.
In googel haar.
Wikipedia, Stanford encyclopedia of philosophy.
Ik zie geen verwantschap.
Afserveren die vrouw. Geen tijd aan verliezen.

Het is zaterdag.
Ik surf op het internet. Wat is er trendy op twitter?
Ik zie reclame voor een artikel.
Ik lees "politiek moet waarheid herwaarderen" van Alicja Gescinska en Jan Danckaert.

"Er is een intrinsieke, noodzakelijke relatie tussen democratie en de rol van waarheidsvinding in het publieke debat. De kwaliteit van een democratie staat en valt met de kwaliteit van het debat"
Blablabla.
Iedereen wil alsmaar debatteren.
Wel, ik niet.
Ik lees het nog een keer om mij te verkneukelen.
Misschien vind ik wel inspiratie voor een blogpost.

Hahaha.
"
De Franse politica Simone Weil", staat er.
Dat is grappig.
Dat is grappig omdat de Franse politica Simone Veil en de Franse filosofe Simone Weil versmolten zijn tot een enkele persoon.
Dat is grappig omdat ik krak dezelfde fout had gemaakt toen ik de eerste keer de naam van Simone Weil was tegengekomen.
Ik vraag mij af wie van de twee de auteurs nu eigenlijk bedoelen.

Ik reageer op de tweet van Alicija Gescinska met de reclame voor het artikel.
"Simone Weil lijkt mij in tegenstelling tot Simone Veil niet echt een politica."
Misschien denken de auteurs wel: "Hé, wat een aandachtige lezer. Misschien heeft hij wel wat interessants te vertellen. Laat ik even die website checken."
Niet dus.
Ik krijg wel een antwoord van Alicja Gescinska.
"
Dat is helaas een redactionele toevoeging geweest en inderdaad een fout. Dat er een Weil en Veil bestaan zorgt weleens voor veel verwarring. Over Weil en waarom zij het lezen waard blijft, schreef ik onder andere in dit boek: ..."

Blij dat ik een bijdrage heb kunnen leveren aan de waarheidsvinding, maar ondertussen heb ik andere katten te geselen.
Ik kan me niet voorstellen dat waarom Weil het lezen waard blijft voor mij hetzelfde is als waarom Weil het lezen waard blijft voor haar.
Ik ben mateloos geïntrigeerd geraakt door het feit dat Simone Weil gepubliceerd werd door Albert Camus.
"Le seul grand esprit de notre temps", noemde hij haar.
Had ik mij vergist? Had ik Simone Weil te snel afgeserveerd?
Ik googel "Simone Weil citations".
"On peut, si on veut, ramener tout l'art de vivre à un bon usage du langage."
Dat is het enige citaat dat mij aanspreekt. Magertjes.
En bovendien blijkt het uit "Leçons de Philosophie" te komen. Van de titel alleen al krijg ik koude rillingen. Niettemin download ik het boek. Ik verlies mijn interesse als ik lees dat het om de nota's van een studente gaat. In hoeverre is dat betrouwbaar?
Ik lees wat in "L'enracinement" en raak ontmoedigd.
Ik overweeg of het citaat van Camus ironisch bedoeld kon zijn.
Weinig waarschijnlijk. Het citaat kan niet los gezien worden van de publicatie. Het ironisch publiceren van een boek is zelfs voor mijn fantasie een brug te ver.
Maar als de uitspraak niet ironisch bedoeld was, dan heb ik een ernstig probleem.
Toevallig lees ik ondertussen ook Lize Spit, "ik ben er niet".
Ben ik bipolair?
Heb ik in al die schrijvers die ik als mijn lotgenoten beschouw een link gezien die er er helemaal niet is zoals haar personage Simon Spruyt?
Dat kan toch niet?
De twijfel overmant mij.
Wat heeft Albert Camus gezien wat ik niet zie?
Ik moet verder, ik moet.
Ik googel "Simone Weil Nietzsche"
Het wordt alleen maar erger.
" Il ne m’inspire aucune inclination à le traiter légèrement ; seulement une répulsion invincible et presque physique. Même quand il exprime des choses que je pense, il m’est littéralement intolérable. J’aime mieux croire sur parole qu’il est un grand homme que d’y aller voir ; pourquoi m’approcherais-je de ce qui me fait mal ?", schrijft ze aan haar broer.
Verdomme Camus, hoe kan je nu een foto van Nietzsche op je bureau staan hebben en tegelijkertijd die tuttebel publiceren?
Ik googel "Simone Weil humour".
Want als er iets is dat nonsens, het absurde of hoe je het ook wil noemen, gemeenschappelijk heeft, dan is het toch de humor, de grappige ernst.
"As T.S. Eliot pointed out, one detects no sense of humour in Weil.", lees ik.
"Misschien was fucking T.S. Eliot zelf wel een droogstoppel", fulmineer ik.
Ik moet verder, ik moet.
Ik download "Sur la science" dat begint met haar "thèse de diplôme d'études supérieures".
Haar licentiaatsverhandeling (master thesis) werd geschreven in 1929-1930 en is getiteld "science et perception dans Descartes.
Ik begin te lezen.

"L'humanité a commencé, comme chaque homme commence, par ne posséder aucune connaissance, hors la conscience de soi et la perception du monde. Cela lui suffisait, comme cela suffit encore aux peuples sauvages, ou, parmi nous, aux travailleurs ignorants, pour savoir se diriger dans la nature et parmi les hommes autant qu'il était nécessaire pour vivre. Pourquoi désirer plus ? Il semble que l'humanité n'aurait jamais dû sortir de cette heureuse ignorance, ni, pour citer Jean-Jacques, se dépraver au point de se mettre à méditer."

Mijn handen beginnen lichtjes te trillen. Ik heb het gevonden. Dit is het, dit is wat Albert Camus las en hem overweldigde.

"Rien n'est plus difficile, et en même temps rien n'est plus important à savoir pour tout homme. Car il ne s'agit de rien de moins que de savoir si je dois soumettre la conduite de ma vie à l'autorité des savants, ou aux seules lumières de ma propre raison ; ou plutôt, car cette question-là, ce n'est qu'à moi qu'il appartient de la décider, si la science m'apportera la liberté, ou des chaînes légitimes."

En dan is er Descartes.

"Il a transporté la connaissance de la nature du domaine des sens au domaine de la raison. Il a donc purifié notre pensée d'imagination, et les savants modernes, qui ont appliqué l'analyse directement à tous les objets susceptibles d'être ainsi étudiés, sont ses vrais successeurs. "

De spanning is niet te harden. Laat Simone Weil zich overtuigen door Descartes en wordt ze een "savant moderne"?
Ik verdrag het niet langer. Als een manische Simon Spruyt klik ik "page down" tot "Conclusion"

"Descartes, tout en imaginant toujours des mouvements, a cru devoir, pour restreindre à l'extrême la part d'esprit que la physique est forcée de sembler attribuer au monde, n'admettre autant que possible que de simples impulsions ; pourquoi enfin, après avoir fondé toute sa physique sur le mouvement, il la ruine en apparence en posant le mouvement comme purement relatif. Il apparaît aussi qu'il n'y a nulle contradiction, au contraire, à réduire l'imagination au corps humain, et à en faire, pour tout ce qui concerne le monde, l'unique instrument de la connaissance."

Descartes heeft het verkorven door de beweging te herleiden tot louter relatief....
De verbeelding als het enige instrument van kennis. Het enige!
In mijn verbeelding begin ik al aan mijn tekst te schrijven.
"DE STRIPTISEUSE IN SIMONE WEIL"

Ik ga kijken naar Wim Helsen, Niet mijn apen, niet mijn circus.
(Diensmededelingen:
1. Spoileralert. skip eventueel deze alinea.
2. geluid "luid")



In de voorstelling wordt de monoloog van Wim Helsen op een bepaald ogenblik onderbroken door Elvis Presley. Plots galmt er luid "A little less conversation, a little more action" door de boxen.
Van toeval gesproken.
“Philosophy (including problems of cognition, etc.) is exclusively an affair of action and practice” (FLN 362), herinner ik mij Simone Weil uit de Stanford encyclopedia of Philosophy.
Ik mag niet vergeten even te vragen aan Alicja Gescinska en Jan Danckaert hoe ze dat rijmen met
"Er is een intrinsieke, noodzakelijke relatie tussen democratie en de rol van waarheidsvinding in het publieke debat. De kwaliteit van een democratie staat en valt met de kwaliteit van het debat"

Ik heb inmiddels "sur la science" helemaal uitgeprint.
Deze keer wil ik het echt goed doen, een wel doordacht artikel schrijven.
Maar het weer is te mooi om achter mijn bureau te blijven zitten.
Ik zit op mijn terras met de bundel papieren in het gezelschap van Simone Weil, koffietje er bij.



In het tweede deel van haar thesis voert Simone Weil een fictieve denker op (écoutons donc ce penseur fictif). Ik heb haar al in mijn hart gesloten nog voor ze één woord op papier heeft gezet.
"Je puis donc je suis." lees ik.
"Exister, penser, connaître, ne sont que des aspects d'une seule réalité: pouvoir.", lees ik.


En dan, geheel uit het niets, is er een briesje dat aan de haal gaat met mijn tekst.
De enige reden waarom ik hem niet verlies is een gevolg van "maai mij niet".
Dat laatste is niet waar.
Ik heb het verzonnen.
Ik heb het geënsceneerd.
Omdat ik dat kan.

Ik tweet naar Alicja Gescinska en Jan Danckaert.
Je weet nooit.

vrijdag 12 mei 2023

Martha Claeys

 

My guilty pleasure.

"My propositions serve as elucidations in the following way: anyone who understands me
eventually recognizes them as nonsensical"
"Meine Sätze erläutern dadurch, daß sie der, welcher mich versteht, am Ende als unsinnig erkennt"
(Wittgenstein Tractatus 6.54).

Ik heb de onweerstaanbare neiging om telkens als iemand Wittgenstein citeert te antwoorden met "Nonsens".
Ik heb nog nooit een reactie ontvangen!
Mijn guilty pleasure is duidelijk niet de manier om vrienden te maken.

Nu ik er over nadenk, eigenlijk is bij uitbreiding mijn schrijven een guilty pleasure.

Ik hou van schrijvers die zich naakt durven tonen. The full monty. Schrijvers die trots het vijgenblad weggooien, die zonder schroom het laatste schaamlapje laten vallen.
Ik probeer ze te schilderen in al hun naaktheid, zonder franjes.

Maar anderzijds, ik moet het toegeven, ben ik mij ten volle bewust van mijn platvloerse karaktertrek: ik doe ook niets liever dan een broek aftrekken.

Ik ben allergisch voor "bijwoordelijk" taalgebruik.
Ik krijg het op mijn heupen van schrijvers die gebruik maken van bijwoorden als men een punt wil maken.
Vaak dit of dat, zelden zus of zo, dikwijls, over het algemeen.



"Ik ontdekte dat het belangrijk is om
jezelf af en toe niét op de voorgrond te
plaatsen": waarom u beter wat vaker minder
trots zou zijn.

Wat heb ik aan een waarheid waarvan het tegenovergestelde ook een waarheid is?
Maar zo maak je dus geen vrienden. Ik kan me levendig voorstellen dat Martha Claeys niet zal gaan rondbazuinen wat voor geniale schrijver ze ontdekt heeft.
Ik voel me een beetje zoals Egon Friedell. Een gast afserveren nog voor hij plaats genomen heeft.



Op gesprek bij Egon Friedell werd je een stoel aangeboden waarin je zicht had op een plakkaat met de woorden "Selbst die Aufforderung noch zu bleiben darf man nicht immer ernst nehmen! Auch Sie sind keine Ausnahme!"
(Zelfs het verzoek om te blijven moet niet altijd serieus worden genomen! Ook jij bent geen uitzondering!)

Egon Friedell is ook de auteur van dit aforisme:

Bei einem Denker sollte man nicht fragen: welchen Standpunkt nimmt er ein, sondern: wie viele Standpunkte nimmt er ein? Mit anderen Worten: hat er einen geräumigen Denkapparat oder leidet er an Platzmangel, das heißt: an einem `System´?
(Bij een denker moet je niet vragen: welk standpunt neemt hij in, maar: hoeveel standpunten neemt hij in? Met andere woorden: heeft hij een ruim denkapparaat of lijdt hij aan ruimtegebrek, oftewel aan een 'systeem'?)

Lees nu nog even de tekst op het plakkaat.
Bij een eerste lezing ging ik er van uit dat ik geen uitzondering ben om in het gezelschap van de auteur te blijven.
Maar bij een tweede lezing: ook ik ben geen uitzondering om niet altijd serieus te worden genomen.


Het gesprek met de naakte mens is altijd een beetje gênant.


zaterdag 29 april 2023

Franz Wulfhagen

 
Schrijven is de remedie tegen het indommelen tijdens het lezen.




donderdag 27 april 2023

zaterdag 22 april 2023

Susan Neiman

Hoe Susan Neiman woke werd.

Not so long ago, universalism defined the left; international solidarity was its watchword. This was, above all, what distinguished it from the right
Dat lijkt me duidelijk.
"Universalisme" onderscheidt links van rechts.

The opposite of universalism is often called “identitarianism,” but the word is itself misleading, because identity is a fluid concept whose meaning and importance vary in space and in time.
...
I prefer the word “tribalism,”
Dat lijkt me duidelijk.
Het omgekeerde van "universalisme" is "tribalisme".

Tribalism is a description of the civil breakdown that occurs when people, of whatever kind, see the fundamental human difference as that between “our kind” and everyone else.
Dat lijkt me duidelijk.
Het onderscheid maken tussen "wij" (niet woke) en "zij" (wel woke) is tribalisme.


聖人不謀,惡用知?不斲,惡用膠?

The sagely man lays no plans; of what use would wisdom be to him? He has no cutting and hacking to do; of what use would glue be to him?
Zhuangzi.

Uiteraard kan een verstandige filosofe daarover opmerken: "Dit als een boemerang. Er is de wijze versus de niet wijze."

Waarop mijn antwoord: De "essentie" van mijn betoog is niet dat ik een onderscheid maak, maar dat mijn speeksel volstaat om het weer te lijmen.
En U ?

 

 

(Ik schreef overigens ook iets over "victims")

vrijdag 7 april 2023

dinsdag 4 april 2023

De argwanende

 

Men plaatst sommige woorden tussen aanhalingstekens omwille van een argwaan.
Daar "zijn" bedenkingen bij te maken.



Painting:
Johan Clarysse
"suspicion".

zondag 2 april 2023

De gulzigaard

 

Den gulzigaerd:
De vrijheid wordt verbeurd verklaerd van zodra men er meer dan één ervaert.